Wat is lachgas?
Lachgas is de gangbare naam voor distikstofmonoxide, een kleurloos gas met een lichtzoete geur en de scheikundige formule N2O. Het wordt al meer dan twee eeuwen gebruikt in de geneeskunde, en tegenwoordig ook in de voedingsindustrie, de horeca en de techniek. In dit artikel lees je wat lachgas is, hoe het werkt en waar het vandaan komt.
De scheikunde van lachgas
Distikstofmonoxide bestaat uit twee stikstofatomen en één zuurstofatoom. Bij kamertemperatuur en normale druk is het een gas dat ongeveer anderhalf keer zo zwaar is als lucht. Onder druk wordt het vloeibaar, en in die vorm wordt het bewaard in stalen tanks en cilinders. Lachgas brandt zelf niet, maar het onderhoudt wel een verbranding, net als zuurstof. Daarom mag een tank nooit in de buurt van open vuur of een warmtebron staan.
Lachgas lost slecht op in water en reageert bij normale temperaturen nauwelijks met andere stoffen. Dat maakt het stabiel en makkelijk te bewaren. In het lichaam werkt het snel: het wordt via de longen opgenomen in het bloed en binnen enkele minuten ook weer uitgeademd.
Geschiedenis: van Priestley tot de tandarts
De Britse wetenschapper Joseph Priestley ontdekte lachgas in 1772. Aan het eind van die eeuw onderzocht de chemicus Humphry Davy de werking van het gas op mensen. Hij merkte dat proefpersonen gingen lachen en euforisch werden, en gaf het gas daarom de naam laughing gas: lachgas. Davy opperde al dat het gas bruikbaar zou kunnen zijn bij operaties, maar het duurde nog decennia voordat dat idee werd opgepakt.
In 1844 gebruikte de Amerikaanse tandarts Horace Wells lachgas voor het eerst om een tandheelkundige ingreep pijnloos te maken. Daarmee begon het medische gebruik van lachgas als pijnstiller en licht verdovend middel. Tot op de dag van vandaag wordt lachgas, gemengd met zuurstof, gebruikt bij tandartsen, tijdens bevallingen en op spoedeisende hulpafdelingen.
Waarvoor wordt lachgas gebruikt?
- In de zorg. Als pijnstillend en licht verdovend gas, altijd gemengd met zuurstof en onder toezicht van een arts of tandarts.
- In de voedingsindustrie en de horeca. Als drijfgas in slagroomspuiten en spuitbussen, onder de aanduiding E942. De bekende slagroompatronen bevatten lachgas.
- In de techniek en de autosport. Als oxidator die extra zuurstof levert aan een verbrandingsmotor of een raketmotor.
- In laboratoria en de industrie. Onder meer bij chemische analyses en als beschermgas.
Hoe werkt lachgas in het lichaam?
Lachgas werkt in op het centrale zenuwstelsel. Het remt bepaalde receptoren in de hersenen en zorgt daardoor voor een kortdurend gevoel van roes, ontspanning en een verminderde pijnbeleving. Het effect begint binnen enkele seconden en houdt meestal maar een paar minuten aan. Omdat lachgas de opname van zuurstof kan verdringen, ontstaat bij inademen zonder zuurstof snel een tekort aan zuurstof in het bloed. Dat verklaart de duizeligheid, het flauwvallen en het risico op letsel.
Bij regelmatig of veelvuldig gebruik blokkeert lachgas vitamine B12 in het lichaam. Een tekort aan B12 kan leiden tot tintelingen, gevoelloosheid en blijvende zenuwschade. Lees hierover meer in ons artikel over lachgas en vitamine B12.
Lachgas en het milieu
Distikstofmonoxide is een sterk broeikasgas. Over een periode van honderd jaar werkt het ongeveer 270 keer sterker dan koolstofdioxide, en het draagt bovendien bij aan de afbraak van de ozonlaag. De grootste bronnen zijn de landbouw (kunstmest en mest) en de industrie. Ga zorgvuldig om met lachgas en laat het niet onnodig ontsnappen uit een tank.
Lachgas en de wet
Lachgas valt in Nederland onder wet- en regelgeving die de afgelopen jaren is aangescherpt. Lees ons overzicht van de regels en wetgeving rond lachgas in Nederland. LachGasAdam247 levert uitsluitend aan volwassenen (18+) en alleen in lijn met de geldende wet.
Meer lezen over lachgas
Bekijk het overzicht van alle informatiepagina’s of lees verder: